أخبرَنا أبو عبدِ الله محمدُ بنُ عبدِ الله الحافظُ، أخبرَنِى أبو طاهِرٍ محمدُ بنُ عبدِ الله الجوَينِى، حدثنا أبو بكرٍ محمدُ بنُ محمدِ بنِ رَجاءِ ابنُ السندِى (ح) قال: وحَدَّثَنِى عليُّ بنُ عُمَرَ الحافظُ، حدثنا عبدُ الله بنُ محمدٍ البَغَوِى قالا: حدثنا سوَيدُ بنُ سعيدٍ، حدثنا حَفصُ بنُ مَيسَرَةَ، عن زَيدِ بنِ أسلَمَ أنَّ أبا صالِحٍ ذَكوانَ أخبَرَه أنَّه سَمِعَ أبا هريرةَ ﵁ يقولُ: قال رسولُ اللهِ ﷺ: "ما مِن صاحِبِ ذَهَب ولا فِضة لا يؤدى مِنها حَقها، إلا إذا كان يَومُ القيامَةِ صُفِّحَت له صفائحَ مِن نارٍ، فأُحمِىَ عَلَيها في نارِ جَهَنَّمَ، فيُكوَى بها جَنبُه وجَبينُه وظَهرُه، كُلَّما بَرَدَت أُعيدَت له في يَوم كان مِقدارُه خَمسينَ ألفَ سنة، حَتَّى يُقضَى بَينَ العِبادِ فيُرَى سَبيلَه؛ إمّا إلَى جَنَّة وإِما إلَى نار". قيلَ: يا رسولَ الله، فالإِبِلُ؟ قال: "ولا صاحِبُ إبِل لا يُؤَدِّى حَقَّها -ومِن حَقِّها حَلَبُها يَومَ وردِها- إلَّا إذا كان يَومُ القيامَةِ بُطِحَ لَها بقاع قَرقَر أوفَرَ ما كانَت، لا يَفقِدُ مِنها فصيلًا واحِدًا تَطَؤُه بأَخفافِها وتَعَضه بأَفواهِها، كُلَّما مَرَّ عَلَيه أولاها رُدَّ عَلَيه أُخراها في يَوم كان مِقدارُه خَمسينَ ألفَ سنة، حَتَّى يُقضَى بَينَ العِبادِ، فيُرَى سَبيلَه؛ إمّا إلَى الجَنَّةِ وإِمّا إلَى النّارِ". قيلَ: يا رسولَ اللهِ، فالبَقَرُ والغَنَمُ؟ قال: "ولا صاحِبُ غَنَمٍ ولا بَقَر لا يُؤَدِّى مِنها حَقَّها، إلَّا إذا كان يَومُ القيامَةِ، بُطِحَ لَها بقاع قَرقَر لا يَفقِدُ مِنها شَيئًا، لَيسَ فيها عَقصاءُ ولا جَلحاءُ ولا عَضباءُ، تَنطِحُه بقُرونِها وتَطَؤُه بأَظلافِها، كُلَّما مَرَّ عَلَيه أولاها رُدَّ عَلَيه أُخراها، في يَومٍ كان مِقدارُه خَمسينَ ألفَ سنة حَتَّى يُقضى بَينَ العِبادِ، فيُرَى سَبيلَه؛ إمّا إلَى الجَنَّةِ وإمّا إلَى النّارِ". ثُمَّ ذَكَرَ باقِىَ الحديثِ. قَد أخرَجتُه في كِتابِ الزَّكاةِ. رَواه مسلم في "الصحيح" عن سوَيدِ بنِ سعيدٍ. وقَولُه: ومِن حَقِّها حَلَبُها يَومَ وِردِها. يُشبِهُ أن يَكونَ مِن قَولِ أبي هريرةَ ﵁. وقَد روِّينا في كِتابِ الزَّكاةِ عن سُهَيلِ بنِ أبي صالِحٍ عن أبيه في هَذا الحديثِ: "وما مِن صاحِبِ إبل لا يُؤَدِّى زَكاتَها إلَّا بُطِحَ لَها بقاعٍ قَرقَرٍ".
es-Sünenü'l-Kübrâ › Kitâb 38 · Sadakaların Taksimi › Bâb 2Konum
KİTÂBLAR (71)
- 1Tahâret1487
- 2Hayız208
- 3Namaz3935
- 4Cuma440
- 5Korku Namazı121
- 6Bayram Namazları178
- 7Küsûf (Tutulma) Namazı84
- 8Yağmur Duası (İstiskâ)124
- 9Cenâzeler723
- 10Zekât667
- 11Oruç712
- 12Hac1812
- 13Alım Satım809
- 14Rehin49
- 15İflâs54
- 16Hacr (Kısıtlama)52
- 17Sulh42
- 18Havâle5
- 19Kefâlet (Damân)27
- 20Ortaklık12
- 21Vekâlet15
- 22İkrar21
- 23Âriyet (Ödünç Eşya)26
- 24Gasp60
- 25Şuf'a51
- 26Kırâz (Mudârebe)16
- 27Müsâkât14
- 28Kira (İcâre)61
- 29Müzâraa83
- 30Ölü Toprağı İhyâ119
- 31Vakıf54
- 32Hibeler116
- 33Buluntu Mal (Lukata)123
- 34Mîrâs (Ferâiz)360
- 35Vasiyetler150
- 36Emanet (Vedîa)21
- 37Fey ve Ganimetin Taksimi409
- 38Sadakaların Taksimi153
- 39Nikâh1054
- 40Mehir371
- 41Eşler Arası Nöbet ve Nüşûz131
- 42Hul' ve Talâk296
- 43Ric'at56
- 44Îlâ33
- 45Zıhâr48
- 46Liân84
- 47İddet235
- 48Süt Emzirme84
- 49Nafakalar422
- 50Diyetler303
- 51Kasâme98
- 52Bâğîlerle Savaş290
- 53Mürted85
- 54Had Cezâları255
- 55Hırsızlık161
- 56İçkiler ve Cezası360
- 57Siyer902
- 58Cizye236
- 59Av ve Kesilen Hayvanlar139
- 60Kurbanlar722
- 61Yarış ve Atıcılık78
- 62Yeminler275
- 63Adaklar62
- 64Kadılık Âdâbı369
- 65Şâhitlikler696
- 66Dâvâ ve Deliller106
- 67Köle Azâdı113
- 68Velâ98
- 69Müdebber68
- 70Mükâteb166
- 71Ümmü'l-Veledlerin Azâdı55
BÂBLAR — Sadakaların Taksimi (38)
- 1Allah'ın Müslümanların mallarından, ihtiyaç sahibi diğer Müslümanlar için farz kıldığı şeylerبابُ ما فرَضَ اللهُ ﵎ على أهلِ دينِه المُسلِميَن في أموالِهِم لِغَيِرهِم مِن أهلِ دينِه المُسلِميَن المُحتاجيَن إلَيهِ
- 2Zenginlerin, vermeleri emredilen kimselerden mallarını alıkoymalarının caiz olmamasıبابٌ: لا يَسَعُ أهلَ الأموالِ حَبسُه عَمَّن أُمِروا بدَفعِه إلَيهِ
- 3Yöneticilerin, zenginlerin mallarını bırakmalarının caiz olmamasıبابٌ: لا يَسَعُ الوُلاةَ تَركُه لأهلِ الأموالِ
- 4Mal sahibinin, zekâtını bizzat kendisinin dağıtması hakkındaبابُ ما جاءَ في رَب المالِ يَتَوَلَّى تَفرِقَةَ زَكاةِ مالِه بنَفسِه
- 5Zekâtı alındığında, onun için ecir ve bereketle dua edilmesi hakkındaبابُ الدُّعاءِ له إذا أخِذت صَدَقَتُه بالأجرِ والبَرَكةِ
- 6Halk arasında meyvelerde öşür, hayvanlarda sadaka, gümüşte zekât olduğu yaygındır, Rasûlullah (sallallahü aleyhi ve sellem) bunların hepsini sadaka olarak adlandırmıştırباب: الأغلَبُ على أفواهِ العامَّةِ أنَّ في الثمَرِ العُشرَ، وفِى الماشيَةِ الصَّدَقَةَ، وفِى الوَرِقِ الزَّكاةَ، وقَد سَمَّى رسولُ الله ﷺ هَذا كلَّه صَدَقَة
- 7Sadakaların Allah Teâlâ'nın belirlediği şekilde dağıtılmasıبابُ قَسْمِ الصَّدَقاتِ على قَسْم اللهِ تَعالَى
- 8Sadakayı bu sınıflardan sadece birine veren kimse hakkındaبابُ مَن جَعَلَ الصَّدَقَةَ في صِنفٍ واحِدٍ مِن هذه الأصناف
- 9Bir beldede sadakayı hak edenler varken, o beldenin sadakasının başka yere çıkarılmaması gerektiğini söyleyen kimse hakkındaبابُ مَن قال: لا يُخرِجُ صَدَقَةَ قَومٍ مِنهُم مِن بَلَدِهِم وفِي بَلَدِهِم مَن يَستَحِقُّها
- 10Sadakanın, çevresinde hak eden kimse yoksa başka yere nakledilmesi hakkındaبابُ نَقلِ الصَّدَقَةِ إذا لَم يَكُنْ حَولَها مَن يَستَحِقُّها
- 11Fakirin, miskinden daha muhtaç olduğuna delalet eden şeyler hakkındaبابُ ما يُستَدَلُّ به على أنَّ الفَقيَر أمَسُّ حاجَةً مِنَ المِسكيِن
- 12Fakir veya miskin olan kimsenin, kendisini ve ailesini geçindirecek bir kazancı veya mesleği varsa, fakirlik ve miskinlik sebebiyle ona bir şey verilmemesi hakkındaبابُ الفَقيِر أوِ المِسكيِن له كَسْب أو حِرفَةٌ تُغنيه وعيالَه فلا يُعطَى بالفَقرِ والمَسكَنَةِ شَيئًا
- 13Fakirlik veya miskinlik iddiasıyla sadaka isteyen kimse hakkında, fakat yönetici onun söylediğine dair kesin bilgiye sahip değilseبابُ مَن طَلَبَ الصَّدَقَةَ بالمَسكَنَةِ أوِ الفَقرِ، ولَيسَ عِندَ الوالِى يَقينُ ما قالَ
- 14Halife ve büyük bölge valisinin, sadaka toplama işini üstlenmemesi durumunda, çalışanlar payından hakları olmamasıبابٌ: الخَليفَةُ ووالِى الإِقليم العَظيمِ الَّذِى لا يَلِى قَبضَ الصَّدَقَةِ، لَيسَ لَهُما فى سَهمِ العامِليَن عَلَيها حَقٌّ
- 15Sadaka toplayan görevlinin, zengin olsa bile yaptığı iş kadar sadakadan almasıبابٌ: العامِلُ على الصَّدَقَةِ يأخُذُ مِنها بقَدرِ عَمَلِه وإن كان موسِرًا
- 16Sadakadan hiçbir şeyin gizlenmemesiبابٌ: لا يُكْتَمُ مِنها شَيءٌ
- 17Sadaka üzerinde hakkıyla çalışan görevlinin faziletiبابُ فضلِ العامِلِ على الصَّدَقَةِ بالحَقِّ
- 18Kalpleri İslâm'a ısındırılmak istenen kimselere, ganimet ve fey'in beşte birinin beşte biri olan maslahat payından, Müslüman olsa bile verilmesi gerekenlerبابُ مَن يُعطَى مِنَ المُؤَلَّفَةِ قُلوبُهُم مِن سَهمِ المَصالِحِ خُمسَ خُمسِ الفَئِ والغَنيمَةِ ما يُتَأَلَّفُ به وإن كان مُسلِمًا
- 19Kalpleri İslâm'a ısındırılmak istenen kimselere, İslâm'a girmeleri umuduyla maslahat payından verilmesi gerekenlerبابُ مَن يُعطَى مِنَ المُؤَلَّفَةِ قُلوبُهُم مِن سَهمِ المَصالِحِ رَجاءَ أن يُسلِمَ
- 20Kalpleri İslâm'a ısındırılmak istenen kimselere, sadaka payından verilmesi gerekenlerبابُ مَن يُعطَى مِنَ المُؤَلَّفَةِ قُلوبُهُم مِنْ سَهمِ الصَّدَقاتِ
- 21Kalpleri İslâm'a ısındırılmak istenenlerin payının düşmesi ve İslâm'ın yayılması ile onlara verilmesinin terk edilmesiبابُ سُقوطِ سَهمِ المُؤَلَّفَةِ قُلوبُهُم وتَركِ إعطائهِم عِندَ ظُهورِ الإِسلامِ والاستِغناءِ عن التَّأَلُّفِ عَلَيهِ
- 22Köle azat etme payıبابُ سَهمِ الرِّقَابِ
- 23Borçlular payıبابُ سَهمِ الغارِميَن
- 24Allah yolunda olanlar payıبابُ سَهمِ سَبيلِ اللَّهِ
- 25Yolda kalmışlar payıبابُ سَهمِ ابنِ السَّبيلِ
- 26Fakir ve miskinlere verilen şeylerde, onları fakirlik ve miskinlikten çıkaracak miktar dışında bir sınır olmamasıبابٌ: لا وقتَ فيما يُعطَى الفُقَراءُ والمَساكينُ إلَّا ما يَخرُجونَ به مِنَ الفَقرِ والمَسكَنَةِ
- 27Bir kimsenin, sadakasını akrabalarına ve komşularına dağıtması, eğer onlar sadaka alabilecek kimselerden iselerبابٌ: الرَّجُلِ يَقسِمُ صَدَقَتَه على قَرابَتِه وجيرانِه إذا كانوا مِن أهلِ السُّهمانِ
- 28Kişinin, nafakası kendisine düşen çocukları ve ebeveynine, fakirler ve miskinler payından vermemesiبابٌ: لا يُعطيها مَن تَلزَمُه نَفَقَتُه مِن ولَدِه ووالِدَيه مِن سَهمِ الفُقَراءِ والمَساكينِ
- 29Kadının, zekâtını ihtiyaç sahibi olan kocasına vermesiبابٌ: المَرأَةُ تَصرِفُ مِن زَكاتِها فى زَوجِها إذا كان مُحتاجًا
- 30Muhammed'in (sallallahü aleyhi ve sellem) âilesine farz olan sadakalardan verilmemesiبابٌ: آلُ محمدٍ ﷺ لا يُعطَون مِنَ الصَّدَقاتِ المَفروضاتِ
- 31Muhammed'in (sallallahü aleyhi ve sellem) âilesinden, farz olan sadakanın haram olduğu kimselerin açıklanmasıبابُ بَيانِ آلِ محمدٍ ﷺ الَّذينَ تَحرُمُ عَلَيهِمُ الصَّدَقَةُ المَفروضَةُ
- 32Onların, sadaka toplayanların payından hiçbir şey almamalarıبابٌ: لا يأخُذونَ مِن سَهمِ العامِليَن بالعُمالَةِ شَيئًا
- 33Benî Hâşim ve Benî Muttalib'in mevlâlarıبابُ مَوالِي بَنِي هاشِمٍ وبَنِي المُطَّلِبِ
- 34Muhammed'in (sallallahü aleyhi ve sellem) âilesine, nafile sadakanın haram olmamasıبابٌ: لا تَحرُمُ على آلِ محمدٍ ﷺ صَدَقَةُ التَّطَوُّعِ
- 35Peygamber'in (sallallahü aleyhi ve sellem), hediye adıyla geleni kabul etmesi ve sadaka adıyla geleni kabul etmemesi, ya haram olduğu için ya da sakınmak içinبابُ ما كان النَّبِيُّ ﷺ يَقبَلُ ما كان باسمِ الهَديَّةِ ولا يَقبَلُ ما كان باسمِ الصَّدَقَةِ إمّا تَحريمًا وإمّا تَوَرُّعًا
- 36Bir kimsenin, sadakasını sadaka alabilecek kimselerden olduğunu zannettiği birine vermesi, fakat onun sadaka alabilecek kimselerden olmadığı ortaya çıkmasıبابُ الرَّجُلِ يُخرِجُ صَدَقَتَه إلَى مَن ظَنَّه مِن أهلِ السُّهمان، فبانَ أنَّه لَيسَ مِن أهلِ السُّهمانِ
- 37Sadakanın damgasıبابُ مِيسَمِ الصَّدَقَةِ
- 38Damganın yeri ve şekli hakkında gelenlerبابُ ما جاءَ في مَوضِعِ الوَسم، وفِي صِفَةِ الوَسمِ
es-Sünenü'l-Kübrâ 13243
Sadakaların Taksimi
Bu eserin Türkçe çevirisi henüz hazırlanmadı; hadisler Arapça aslıyla okunabilir. Katkıda bulun
BÂB (2)
Zenginlerin, vermeleri emredilen kimselerden mallarını alıkoymalarının caiz olmaması
بابٌ: لا يَسَعُ أهلَ الأموالِ حَبسُه عَمَّن أُمِروا بدَفعِه إلَيهِ
Notunuz
KAYNAK
es-Sünenü'l-Kübrâ, Kitâb 38 (Sadakaların Taksimi), Bâb 2, Hadis no. 13243
sunnetimiz.com/beyhaki:13243